Đạo lý Phật giáo không chỉ giúp khám phá những chân lý của cuộc sống mà còn giúp thanh lọc tâm hồn chúng ta. Lời dạy của Đức Phật về cách ứng xử của con người rất sâu sắc, khuyên nhủ con người tránh xa việc làm sai trái để tu dưỡng điều thiện. Điều cần thiết là mọi người phải học hỏi từ những lời dạy này của Đức Phật. Dưới đây là những lời Phật dạy về đạo làm người giúp bạn tránh nghiệp và tích phước.
Đạo làm người là gì?
Đạo làm người, còn được gọi là đạo đức Phật giáo, bao gồm một hệ thống các giá trị đạo đức và nguyên tắc ứng xử do Đức Phật giảng dạy. Nó tạo thành một phần quan trọng của niềm tin Phật giáo nhằm mục đích thúc đẩy sự tu dưỡng và giúp bạn trở thành người tốt.
Đạo làm người gồm nhiều giá trị đạo đức như phúc hậu, lương thiện, giữ chữ tín, khoan dung, thành thật, khiêm tốn, chính trực và kiên trì. Đạo làm người được coi là nền tảng để có một cuộc sống có ý nghĩa, mang lại hòa bình và hạnh phúc cho mỗi cá nhân.

Những lời Phật dạy về đạo làm người tốt hay và ý nghĩa
Để trở thành người tốt theo lời dạy của Đức Phật về đạo làm người, người Phật tử nên thấu hiểu đạo đức làm người và lồng ghép nó vào đời sống hằng ngày để hoàn thiện bản thân. Bằng cách thể hiện những giá trị đạo đức này, các cá nhân có thể đạt được hòa bình và hạnh phúc. Dưới đây là một số lời Phật dạy về đạo làm người cần tuân theo:
- Phúc hậu: Đạo Phật luôn coi trọng phúc hậu và đối xử hòa nhã với mọi người. Để trở thành một người tốt, chúng ta cần có tấm lòng phúc hậu.
- Lương thiện: Đạo Phật luôn khuyến khích hành động thiện và xét đoán đức hạnh của một người dựa trên lương tâm của họ.
- Giữ chữ tín: Đạo Phật luôn răn dạy chúng ta phải giữ chữ tín, không dối trá hay thất hẹn với người khác. Đây là tiêu chuẩn của một người tốt.
- Khoan dung: Để trở thành người tốt, chúng ta không nên quá chú ý đến những chuyện nhỏ, mà hãy có cái nhìn bao dung, sẵn sàng tha thứ cho những sai lầm.
- Thành thật: Đây là điều cơ bản mà bất kỳ ai cũng cần hiểu, phải tránh dối trá và luôn hành động thành thật để nhận lấy quả báo tốt.
- Khiêm tốn: Để trở thành một người tốt, chúng ta cần luôn tự tu dưỡng và khiêm tốn, kính trên nhường dưới.
- Chính trực: Một người tốt cần phải sống chính trực, không xu nịnh và dũng cảm đối mặt với sự thật, đấu tranh cho sự công bằng.
- Kiên trì: Cho dù cuộc sống có nhiều khó khăn, chúng ta cũng cần phải kiên trì, dũng cảm đối mặt và không nao núng. Đó là lời dạy của Đức Phật.

Không nên thực hiện sáu việc ác
Đức Phật thấu hiểu mối quan hệ nhân quả phức tạp giữa thiện và ác, nhằm hướng dẫn các đệ tử của mình hướng tới sự giải thoát khỏi đau khổ. Do đó, Ngài khuyên cư sĩ tránh xa sáu nghề ác. Những nghề này được coi là không phù hợp với lòng từ bi của Phật giáo và gây đau khổ cho vô số chúng sinh.

Trong Kinh A Hàm và Nikaya, sáu nghề ác đó được liệt kê như sau:
- Không nên làm nghề săn bắn
- Không nên làm nghề chài lưới
- Không nên kinh doanh thịt sống
- Không nên kinh doanh thịt chín
- Không nên sản xuất hoặc kinh doanh rượu, bia, các sản phẩm và dịch vụ gây nghiện
- Không nên kinh doanh buôn bán người.
Những nghề này không chỉ mang lại lợi ích nhất thời mà còn gây hại cho bản thân và người khác. Theo lời dạy của Đức Phật, tham gia vào sáu nghề ác này có thể dẫn đến tái sinh vào ba ác đạo sau khi chết.
Bốn việc ác
Bốn ác đó là tham, sân, sợ, ngu. Để hiểu đúng về bốn ác này, chúng ta cần phân biệt rõ hai loại tham dục. Tham dục để đáp ứng tham vọng cá nhân như tiền bạc, danh vọng, tình yêu, sắc đẹp, và thùy chọn làm cho tâm trí mù quáng và mê muội, gây ra những hành động không tốt, nên cần phải loại bỏ.
Tuy nhiên, nếu tham dục phục vụ cho chánh kiến thức, chánh tư duy, cho việc học hành, trí tuệ, sự phồn thịnh xã hội, bình an và hạnh phúc, thì chúng ta nên thực hiện và phát huy.
Bốn nghiệp kết mà Phật dạy
Sát sinh, trộm cắp, dâm dật, vọng ngữ là bốn điều ác mà bất cứ ai cũng nên tránh xa. Hằng ngày, khi đọc báo, chúng ta vẫn thấy nhiều tội phạm phạm các tội này như giết người, cướp tài sản, gây ra những bất an cho xã hội. Điều này cho thấy những gì Đức Phật đã dạy vẫn là những chuyện thực tế xảy ra hàng ngày trong thế gian này.
Sáu nghiệp hao tổn tài sản cần tránh
Đức Phật đã dạy rằng, nếu ai tránh được bốn nghiệp kết và bốn việc ác cùng với sáu nghiệp hao tổn tài sản, thì không chỉ đời này mà cả đời sau cũng sẽ được hưởng những quả tốt đẹp và có duyên lành. 6 nghiệp hao tổn tài sản là:
- Đam mê rượu chè
- Cờ bạc
- Phóng đãng
- Đam mê kỹ nhạc
- Kết bạn người ác
- Biếng lười
Nếu tránh xa bốn việc ác đó cùng với sáu nghiệp hao tổn tài sản, và cúng dường sáu phương, thì đời này và đời sau đều sẽ tốt đẹp và căn cơ. Trong hiện tại, người đó sẽ được người khác khen ngợi và nhận được quả báo tốt nhất. Khi qua đời, người đó sẽ được sanh ra ở cõi thiện.
Vâng làm mọi việc thiện
“Việc làm mang lại lợi ích cho người khác, đó gọi là thiện. Việc làm chỉ mưu lợi ích riêng cho bản thân mình, đó gọi là ác. Nếu có thể mang lại lợi ích cho người, thì việc mắng nhiếc, nhục mạ người cũng đều là thiện. Nếu chỉ vì lợi ích riêng tư cho bản thân mình thì việc cung kính, lễ phép với người khác cũng đều là ác”.
“Vì thế, người làm việc thiện lấy sự lợi ích cho người khác làm việc chung, thì việc chung ấy là chân thật. Xem lợi ích của bản thân mình là việc riêng tư, việc mưu lợi riêng tư ấy ắt là giả dối”.
“Làm việc thiện xuất phát từ tâm chân thành là chân thật. Không xuất phát từ bản tâm, chỉ bắt chước làm theo là giả dối.”
“Làm việc thiện mà hoàn toàn không vướng chấp vào hình tướng là chân thật. Vướng mắc nơi hình tướng phân biệt là giả dối.“ Đối với hết thảy những việc tương tự khác, các ông đều nên dựa theo các nguyên tắc nêu trên mà tự mình khảo xét phân biệt giữa thiện hay ác, chân thật hay giả dối.”
Trọn hết bổn phận
Phật giáo về bản chất không thể tách rời khỏi pháp thế gian. Người sống trên đời phải biết tôn trọng bổn phận của mình. Với cha nói đến từ, với con nói đến hiếu, anh nhường, em kính, chồng xướng, vợ theo, ai nấy tận hết bổn phận để lập nền tảng.
Từ đó, chúng ta coi trọng sự tôn trọng hơn, duy trì sự chân thành, khắc kỷ, giữ lịch sự, hiểu rõ nhân quả và mong tránh được luân hồi; Đừng làm điều ác, hãy làm điều tốt, tin vào niệm Phật và cầu vãng sanh Tây Phương.
Đối xử với người phải giữ lòng trung, hiếu thảo với cha mẹ và ông bà; Với anh em, chúng ta phải tôn trọng và yêu thương nhau; với bạn bè chúng ta phải duy trì sự tin tưởng. Kế đó thờ Phật học kinh, thường nhớ nghĩ làm theo lời Phật dạy. Báo đáp bốn ơn sâu, thực hành rộng khắp theo Tam giáo.
Đây gọi là những điều Phật dạy về đạo đức con người. Đây là lý do vì sao trong Kinh Thiện Sanh, Đức Phật dạy rất rõ ràng về cách làm người. Người học Phật nên một lần đọc qua kinh này để biết. Nay chỉ trích sơ lược những điều căn bản vào trong bài viết này mà thôi.
Tu lấy thân mình
Làm người phải biết tu thân vì:
Một kiếp không tu muôn kiếp khổ
Một đời không ngộ vạn đời sầu
Tất bật hơn thua rồi cũng bỏ
Thong dong tự tại vậy mà vui.
Mơ mộng làm chi lắm khổ sầu
Cuộc đời dâu bể lắm thương đau
Khổ vui được mất sang giàu đó
Có gì còn mãi với ta đâu?
Thôi giờ không mộng sẽ không đau
Cuộc sống nhân gian huyễn một màu
Buông lòng tỉnh mộng cùng vui sống
Không buồn không giận sống bên nhau
Trên đời bao kẻ thích hơn nhau
Nhưng lẽ hơn thua mãi thêm sầu
Chỉ buông không chấp không tranh đấu
Không sầu không hận sống không đau.
Cuộc đời này ngắn lắm
Đừng bận lời thị phi
Thấy điều gì có ích
Lặng lẽ làm, rồi đi.
Ai gieo mầm san sẻ
Gặt hái về yêu thương
Người gieo nhân ích kỷ
Quả chín, buồn cô đơn.
Cứ ôm hoài sầu hận
Chỉ khiến mình ta đau,
Người vẫn cười hể hả
Còn ta tóc bạc màu.
Lá thời gian rớt vội
Tháng ngày như bóng mây
Trách chi ai lầm lỗi
Phiền gì, đời đổi thay.
Cuộc đời này buồn lắm
Đừng tiết kiệm nụ cười
Sống từ hòa, cởi mở
Đón thanh bình muôn nơi.
Cuộc đời này đẹp lắm
Tiếc gì ngày đã qua
Hiện tại luôn tươi thắm
Với cõi lòng bao la..
Cẩn thận với cái miệng của mình
Cái thân làm tội cái đời
Cái miệng nói lắm…thành lời hại thân
Bao nhiêu cái họa đường trần
Đều do cái miệng… mới cần phải tu.
Kẻ mà hay mắng người ngu
Chứng tỏ kẻ ấy…vốn ngu hơn người
Kẻ hay nhếch mép chê cười
Thử nhìn mình lại xem đời ra sao.
Dù là miệng sắc như dao
Cũng đừng vàng vội lao vào tim nhau
Mỗi ngày bớt nói một câu
Tự dưng rồi cũng bớt đau lòng người.
Người khác hạnh phúc, vui sướng là do họ đã từng tạo nhiều phước đức, ít tạo ác nghiệp. Bạn muốn được như họ thì hãy tu nhân, tích đức, gieo nhiều nhân tốt lành. Xin đừng tốn thời gian sân si vì đố kỵ với họ, chỉ làm tổn phước của bạn mà thôi.
Vì thế, trong cuộc đời này
- Lấy bệnh khổ làm thuốc thần
- Lấy hoạn nạn làm giải thoát
- Lấy khúc mắc làm niềm vui
- Lấy ma quân làm bạn đạo
- Lấy khó khăn làm thích thú
- Lấy kẻ tệ bạc làm người giúp đỡ
- Lấy người chống đối làm nơi giao du
- Coi sự thi ân như đôi dép bỏ đi
- Lấy sự xả lợi làm vinh hoa
- Lấy oan ức làm cửa ngỏ đạo hạnh.
Lời Phật dạy về đạo làm con
Phật dạy: “Này Thiện Sanh, kẻ làm con phải kính thuận cha mẹ với năm điều. Những gì là năm?
- Cung phụng không để thiếu thốn.
- Muốn làm gì thưa cha mẹ biết.
- Không trái điều cha mẹ làm.
- Không trái điều cha mẹ dạy.
- Không cản chánh nghiệp mà cha mẹ làm.

Bổn phận của Cha mẹ với con cái
Phật dạy: “Kẻ làm cha mẹ phải lấy năm điều này chăm sóc con cái:
- Ngăn con đừng để làm ác.
- Chỉ bày những điều ngay lành.
- Thương yêu đến tận xương tủy.
- Chọn nơi hôn phối tốt đẹp.
- Tùy thời cung cấp đồ cần dùng.
Này Thiện Sanh, kẻ làm con kính thuận và cung phụng cha mẹ thế thì phương ấy được an ổn không có điều lo sợ.”

Bổn phận của người làm chồng
Phật dạy: “Này Thiện Sanh, chồng cũng phải có năm điều đối với vợ:
- Lấy lễ đối đãi nhau.
- Oai nghiêm không nghiệt.
- Cho ăn mặc phải thời.
- Cho trang sức phải thời.
- Phó thác việc nhà.
Bổn phận của người làm vợ
Phật dạy: “Này Thiện Sanh, chồng đối đãi vợ có năm điều, vợ cũng phải lấy năm việc cung kính đối với chồng. Những gì là năm?
- Dậy trước.
- Ngồi sau.
- Nói lời hòa nhã.
- Kính nhường tùy thuận.
- Đón trước ý chồng.
“Này Thiện Sanh, ấy là vợ đối với chồng cung kính đối đãi nhau, như thế thì phương ấy được an ổn không điều gì lo sợ.
Bổn phận với thân tộc
Phật dạy: “Này Thiện Sanh, người ta phải lấy năm điều thân kính đối với bà con:
- Chu cấp.
- Nói lời hiền hòa.
- Giúp đạt mục đích.
- Đồng lợi .
- Không khi dối.
Bà con cũng phải lấy năm điều đối lại
- Che chở cho mình khỏi buông lung.
- Che chở cho mình khỏi hao tài vì buông lung.
- Che chở khỏi sự sợ hãi.
- Khuyên răn nhau lúc ở chỗ vắng người.
- Thường ngợi khen nhau.
“Tình người, tình làng nghĩa xóm, biết thân kính bà con như vậy thì phương ấy được yên ổn không điều chi lo sợ”.
Đạo nghĩa thầy trò
Đệ tử cung phụng sư trưởng có năm điều:
- Hầu hạ cung cấp điều cần.
- Kính lễ cúng dường.
- Tôn trọng quý mến.
- Thầy có dạy bảo điều gì không trái nghịch.
- Thầy có dạy bảo điều gì nhớ kỹ không quên. Kẻ làm đệ tử cần phải thờ kính sư trưởng với năm điều ấy.
Thầy cũng có năm điều để săn sóc đệ tử:
- Tùy thuận pháp mà huấn luyện.
- Dạy những điều chưa biết.
- Giải nghĩa rành rõ những điều trò hỏi.
- Chỉ cho những bạn lành.
- Dạy hết những điều mình biết không lẫn tiếc.
Nếu đệ tử kính thuận, cung kính nghe lời sư trưởng, thầy thì thương trò, chỉ bảo dạy dỗ tận tình cho học trò thì nền giáo dục xã hội ấy phát triển, phương ấy vững bền, an ổn không có điều lo sợ.

Quan hệ chủ tớ, trên dưới
Này Thiện Sinh, chủ đối với tớ có năm điều để sai bảo
- Tùy khả năng mà sai sử.
- Tùy thời cho ăn uống.
- Phải thời thưởng công lao.
- Thuốc thang khi bệnh.
- Cho có thời giờ nghỉ ngơi.
Tôi tớ phải lấy năm điều phụng sự chủ:
- Dậy sớm.
- Làm việc chu đáo.
- Không gian cắp.
- Làm việc có lớp lang.
- Bảo tồn danh giá chủ.
“Này Thiện Sinh, nếu chủ đối với tớ được như vậy thì phương ấy được an ổn không điều chi lo sợ”.
Quan hệ giữa đàn việt với Sa-môn
Kẻ đàn việt cung phụng hàng Sa-môn với năm điều.
- Thân hành từ.
- Khẩu hành từ.
- Ý hành từ.
- Tùy thời cúng thí.
- Không đóng cửa khước từ.
Sa-môn, Bà-la-môn cũng khuyên dạy theo sáu điều:
- Ngăn ngừa chớ để làm ác.
- Chỉ dạy điều lành.
- Khuyên dạy với thiện tâm.
- Cho nghe những điều chưa nghe.
- Những gì đã được nghe làm cho hiểu rõ.
- Chỉ vẻ con đường sanh thiên.
Làm thế nào để đạt được sự giác ngộ và thấu hiểu đạo làm người?
Để đạt được sự giác ngộ và thấu hiểu đạo làm người, bạn có thể thực hiện các bước sau đây:
- Tìm hiểu về đạo làm người: Hãy tìm hiểu về đạo làm người bằng cách đọc sách, nghe thuyết giảng hoặc tìm hiểu trên internet. Hiểu rõ về giá trị đạo đức và nguyên tắc hành xử được giảng dạy trong đạo làm người.
- Thực hành thiền định: Thiền định là một phần quan trọng trong đạo làm người. Hãy thực hành thiền định để giữ tâm trí trong sáng và tập trung vào việc học hỏi và cải thiện bản thân.

- Thực hành những giá trị đạo đức: Hãy thực hành những giá trị đạo đức như phúc hậu, lương thiện, giữ chữ tín, khoan dung, thành thật, khiêm tốn, chính trực và kiên trì. Thực hành những giá trị này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đạo làm người và đạt được sự giác ngộ.
- Học hỏi từ người có kinh nghiệm: Hãy học hỏi từ những người có kinh nghiệm trong đạo làm người. Họ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những khía cạnh khác nhau của đạo làm người và giúp bạn đạt được sự giác ngộ.
- Thực hành hàng ngày: Hãy thực hành những giá trị đạo đức trong cuộc sống hàng ngày. Điều này giúp bạn áp dụng những giá trị đạo đức vào cuộc sống và đạt được sự thấu hiểu về đạo làm người.
- Giữ tâm trong sáng: Hãy giữ tâm trong sáng và tránh xa những việc ác. Điều này giúp bạn giữ được tâm hồn trong sáng và giúp bạn đạt được sự giác ngộ và thấu hiểu đạo làm người.
Kết luận
Trên đây là những thông tin mà Cửa hàng Mỹ Keo đã tổng hợp và muốn chia sẻ với bạn về lời Phật dạy về đạo làm người. Hy vọng những thông tin này giúp bạn hiểu rõ hơn và toàn diện hơn về đạo làm người, giúp bạn trau dồi bản thân và phấn đấu trở thành một người tốt hơn.
Nguồn: Tham khảo Internet
